Pomysł Ministerstwa Zdrowia zakłada, że producenci napojów słodzonych (i tylko napojów) będą musieli zapłacić 50 gr opłaty za litr produktu, jeżeli stosują cukry i słodziki. Dodatkowo zapłacą 10 groszy więcej, jeżeli w ich napojach znajduje się kofeina, tauryna lub guarana. Każdy nadmiarowy gram cukru w produkcie (o ile cukru jest więcej niż 5 gramów na 100 ml produktu) także objęty będzie opłatą wynoszącą 5 gr. Nowy podatek ma zniechęcić Polaków do spożywania szkodliwych napojów lub zachęcić producentów do zmiany składu. Środki z opłaty cukrowej w całości trafią do Narodowego Funduszu Zdrowia.

Nowej daninie sprzeciwiają się organizacje rolnicze i sadownicze na czele ze Stowarzyszeniem Krajowa Unia Producentów Soków. Ich zdaniem niesprawiedliwe jest, że projekt obciąża tylko jedną kategorię spożywczą – producentów napojów słodzonych, w tym producentów polskich napojów owocowych i warzywnych z wysoką zawartością soku oraz nektarów. Z opłaty całkowicie zwolniono natomiast branże zajmujące się produkcją słodyczy, dosładzanego piwa czy mieszanek piwa ze słodkimi napojami typu radler.

– Proponowane przez resort zdrowia rozwiązania prawne uderzają w polską gospodarkę, w szczególności szkodzą producentom napojów oraz nektarów owocowych i warzywnych, sadownikom, a także konsumentom. W ewidentnej sprzeczności z celami prozdrowotnymi, nakreślonymi w ustawie, jest także zupełne pominięcie opłat za napoje alkoholowe typu piwa smakowe oraz radler. Uważamy, że opłata w tej formie nie spełni swojej roli pod kątem aspektów zdrowotnych, przyczyni się do nieodwracalnych negatywnych skutków ekonomicznych i ma charakter wyłącznie fiskalny

– podkreśla Julian Pawlak, Prezes Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków.

O negatywnych skutkach dla polskiej gospodarki mówią też przedstawiciele sadownictwa: – Po raz kolejny rząd próbuje ograniczyć zapotrzebowanie na krajowe owoce i warzywa dla polskiego przetwórstwa. Rolnicy mają problem z zagospodarowaniem każdej tony swoich surowców, a dodatkowe opłaty fiskalne tylko pogorszą sytuację na polskim rynku – mówi dr Witold Boguta, Prezes Krajowego Związku Grup Producentów Owoców i Warzyw.

Rolnicy i sadownicy podkreślają, że tzw. opłata cukrowa będzie szczególnie dotkliwa dla producentów polskich jabłek i owoców miękkich, takich jak czarna porzeczka, aronia czy wiśnia. – Wzrost cen wywołany nowym podatkiem spowoduje drastyczny spadek popytu na nektary i napoje owocowe o 37,6% (…). Z wyliczeń branży wynika, że wprowadzenie ustawy oznacza zmniejszenie zapotrzebowania na owoce i warzywa dla przetwórstwa o około 95 tys. ton rocznie – komentuje Pawlak.

Jak wskazują, ustawa nie służy także konsumentom, którzy będą musieli więcej zapłacić za ulubione produkty. Napoje z wysoką zawartością naturalnych soków, po wprowadzeniu tzw. opłaty cukrowej, zdrożeją o ok. 1,2-1,40 zł na litrze. Ich spożycie z pewnością więc spadnie, w efekcie czego pojawi się groźba ograniczenia zatrudnienia w małych i średnich przedsiębiorstwach produkujących napoje, nawet o 37%. Jak wskazują organizacje branżowe w komunikacie, w sumie zagrożonych będzie kilka tysięcy miejsc pracy.

– Ustawa jest wybiórcza, dyskryminuje przedsiębiorców zajmujących się produkcją napojów, stawiając w uprzywilejowanej pozycji pozostałe podmioty, zajmujące się produkcją takich artykułów, jak słodycze czy napoje alkoholowe (piwa, piwa smakowe i radlery)

– uważa Andrzej Arendarski, prezes Krajowej Izby Gospodarczej. I dodaje, że produkcja napojów i nektarów owocowych to filar polskiego przemysłu spożywczego, jednego z dwóch (obok mleczarskiego), które pozostały jeszcze w polskich rękach – dlatego takie propozycje dziwią i zaskakują.

W konsultacjach społecznych nad ustawą o podatku cukrowym uczestniczą wszystkie najważniejsze instytucje branżowe.

Pod pismem do ministerstw zdrowia i rolnictwa podpisały się: Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków, Związek Sadowników RP, Federacja Gospodarki Żywnościowej RP, Stowarzyszenie Polskich Dystrybutorów Owoców i Warzyw „Unia Owocowa”, Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw, Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw, Krajowe Zrzeszenie Plantatorów Aronii – Aronia Polska, Krajowe Stowarzyszenie Plantatorów Czarnych Porzeczek oraz Polska Izba Produktu Regionalnego i Lokalnego.