Żurawie zamieszkują północną i środkową część Eurazji. Do niedawna można je było spotkać w całej Europie. W wyniku osuszania podmokłych lasów zniszczono wiele z ich lęgowisk.
Światowa populacja żurawia zwyczajnego jest szacowana na 210-250 tys. ptaków. W Polsce liczebność ocenia się na 5-6 tys. par. Warmię i Mazury zasiedla 30% populacji lęgowej Polski. 

Ptaki powracają na wiosnę w marcu i  w kwietniu, odlatują jesienią we wrześniu i w październiku. Zimują na Półwyspie Iberyjskim, w zachodniej Azji i Afryce Północnej aż do Sudanu. Podczas przelotów stada lecą w kluczach lub skośnych szeregach i wydają donośny głos zwany klangorem, przypominający głos trąbki. Jest on słyszalny w promieniu kilku kilometrów. Powstaje dzięki pętlowatej budowie tchawicy, działającej jak pudło rezonansowe.  

Żurawie żyją na rozległych bagnach wśród lasów, na torfowiskach, wrzosowiskach, nad jeziorami i starorzeczami. Zwykle w oddaleniu od siedzib ludzkich, ale żerują także na łąkach i polach uprawnych. W Europie Środkowej lęgowiska znajdują się w wilgotnych obniżeniach terenu, np. olsach, torfowiskach wysokich i niskich, zalewanych łąkach i pastwiskach, w strefach przybrzeżnych i coraz częściej w rowach między polami.
Są wszystkożerne, ale jedzą głównie pokarm roślinny (w tym nasiona), gryzonie , owady, robaki i mięczaki. Terytorium żerowania jest bardzo rozległe i na obszarach rolniczych może dochodzić do 120 ha. Żurawie wyrządzają szkody w uprawach kukurydzy.

Żurawie wykonują charakterystyczny taniec godowy. Ptaki podskakują i kłaniają się sobie z rozpostartymi płasko skrzydłami. Samce trzymają dziób pionowo i w dostojnym marszu kroczą za samicą. Mimo, że te tańce są uznawane powszechnie za godowe, to wykonywane są też poza sezonem lęgowym, na miejscach wypoczynku w czasie wędrówek i w trakcie wiosennych zbiorowisk. Samice i samce tworzą małe grupy, biegając ku sobie, wysoko skacząc i uderzając skrzydłami, krążąc w kółko lub zygzakiem. Ogólne podniecenie wyrażają, podnosząc czasami gałąź lub kamień z ziemi i wyrzucając je wysoko w powietrze. 

Gniazdo jest budowane zawsze na ziemi, z bezładnie ułożonego materiału w postaci zbutwiałych roślin zebranych z okolicy, o średnicy ok. 80 cm.

W trakcie wychowywania piskląt dorosłe ptaki wymieniają wszystkie lotki i tracą zdolność latania. W efekcie ich młode nie latają, bo im pióra jeszcze nie wyrosły, a dorosłe – bo wszystkie lotki zrzuciły. Jest to proces szybki, raptowny, trwający kilka dni. Potem powoli, przez 6 tygodni, rosną im nowe pióra. W tym czasie żurawie przebywają w niedostępnych regionach śródleśnych bagien, bo w razie poważnego zagrożenia nie mogą odlecieć.

Należą do ptaków wędrownych, które nie siadają na drzewach. Pokarm zdobywają na ziemi.
Żurawie podczas lotu osiągają prędkość od 40 do 100 km/h. Każdego dnia są w stanie pokonać dystans do 800 kilometrów. To najwyższe latające ptaki na świecie.