Ogólnopolska premiera wystawy IPN odbyła się 10 października w Muzeum Pogranicza w Działdowie. Ekspozycję uroczyście otworzył prezes IPN dr Jarosław Szarek.

– Otwieramy wystawę poświęconą niemieckiemu obozowi zagłady Soldau w czasie wyjątkowym – w 78. rocznicę męczeńskiej śmierci w działdowskim lagrze biskupa płockiego Leona Wetmańskiego. Obóz Soldau to szczególnie miejsce kaźni polskiego duchowieństwa – powiedział prezes IPN.

– Spośród 130 osadzonych osób duchownych zamordowanych zostało 88 księży, zakonników i sióstr zakonnych. Współczynnik śmiertelności w tej kategorii więźniów Soldau był wyższy niż w Dachau i Auschwitz – dodał.

Obecny na otwarciu prof. Mirosław Golon, dyrektor IPN Gdańsk, podkreślił, że zbrodnie dokonane w niemieckim obozie zagłady Soldau wpisują się w Zbrodnię Pomorską 1939. W tym kontekście przypomniał o niedawno wydanej tece edukacyjnej „Zbrodnia Pomorska 1939” oraz portalu edukacyjnym IPN  www.zbrodniapomorska1939.pl

– Historycy szacują, że w wyniku niemieckich represji śmierć w Soldau poniosło kilkanaście tysięcy osób. Wśród ofiar byli przedstawiciele polskiej elity narodowej północnego Mazowsza, niepełnosprawni umysłowo i fizycznie oraz Żydzi – zaznaczył.

Rys historyczny utajonego ośrodka zagłady Soldau przedstawili autorzy ekspozycji dr Anna Jagodzińska i Bartosz Januszewski z IPN.

W uroczystym otwarciu wystawy uczestniczyli członkowie rodzin osób represjonowanych, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych. Wśród gości honorowych nie zabrakło Patryka Kozłowskiego, dyrektora Muzeum Pogranicza w Działdowie, prof. Wiesława Wysockiego, recenzenta merytorycznego wystawy oraz Zenona Gajewskiego, prezes Stowarzyszenia Odnowy Chrześcijańskiej „Pamięć i Tożsamość”.

Wernisaż poprzedziła Msza św. w intencji wszystkich ofiar obozu (sanktuarium pw. św. Katarzyny Aleksandryjskim i Błogosławionych Męczenników abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego i bp. Leona Wetmańskiego).

Nowa wystawa IPN prezentuje dzieje zapomnianego miejsca kaźni, jakim były niemieckie obozy w Działdowie (niem. Soldau). Funkcjonujący w latach 1939-1945 lager Soldau był ważnym ogniwem w niemieckim systemie terroru na ziemiach Polski północnej. Dokonywane przez okupanta formalne zmiany nazwy i przeznaczania obozu (obóz przejściowy, obóz jeniecki, obóz pracy wychowawczej), nie przesłoniły podstawowego zadania, jakim była planowa eksterminacja polskiej elity narodowej północnego Mazowsza, w tym szczególnie duchowieństwa.