W Europie według danych z lat 2010-2012 (z wyłączeniem Rosji, Białorusi i Ukrainy) żyło 17 tys. osobników. Stałą obecność stwierdzono w 22 krajach. Największa populacja w Europie (bez Rosji i Ukrainy) zamieszkuje Rumunię, gdzie według danych z roku 2018 około 8000. W Polsce według danych z około 2011 roku populacja wynosiła 80 osobników, a w okresie 1950-1970 roczną populację szacowano na 10-14 osobników. W Polsce występuje tylko w Karpatach i na Podkarpaciu - w Tatrach i Beskidach (głównie w Bieszczadach). Niedźwiedź brunatny jest ściśle chroniony na obszarze całej Polski.

Sierść niedźwiedzia brunatnego ma barwę ciemnobrązową, choć u niektórych podgatunków może być jaśniejsza. W pozycji wyprostowanej mierzy – w zależności od płci – od 1,8 m do 3 m. Masa ciała poszczególnych osobników waha się między 80 a 780 kg, w optymalnych warunkach samce średnio 389 kg, samice średnio 207 kg.

Na zimę przygotowuje sobie legowisko zwane gawrą. Przebywa w nim od końca listopada do końca lutego. Żyje samotnie, tylko w okresie godowym w parach. Ciąża trwa około 8 miesięcy. Niedźwiedzica wydaje na świat co dwa lata dwoje-troje młodych. Poród następuje zwykle między grudniem, a lutym. Młodymi samica opiekuje się aż do następnego miotu.

Długość życia wynosi do 30-40 lat w stanie dzikim, do 50 lat w niewoli.

Niedźwiedzie brunatne najchętniej zjadają łososie i inne ryby, a także miód. Żywią się też ssakami, gryzoniami, ptakami, ptasimi jajami, owocami, nasionami, grzybami, dżdżownicami, ślimakami, a w przypadku braku innego pożywienia także trawą. Z braku produktów naturalnych może wyrządzać znaczne szkody wśród bydła.

Ciekawostki o niedźwiedziach

Niedźwiedzie wyewoluowały z rodziny psowatych! 

Najbardziej rozwiniętym zmysłem u wszystkich niedźwiedzi jest węch. Jest on  lepszy od ludzi, psów i ogólnie od większości ssaków. Niedźwiedzie są wyposażone w znajdujący się w czaszce narząd Jacobsona, który jest niezwykle czuły na zapachy same w sobie, ale potrafi też rozpoznawać hormony i różnego rodzaju substancje chemiczne. Niedźwiedzie używają go cały czas i z jego pomocą są w stanie rozpoznać np. hormony rozsyłane przez inne niedźwiedzie.

Na przełomie XVI i XVII wieku w Europie istniały specjalne szkoły wyspecjalizowane w tresowaniu niedźwiedzi brunatnych tak, by zapewniały rozrywkę ludziom, np. w czasie festynów. Jedna z bardziej znanych, prowadzona przez Cyganów, nosiła żartobliwą nazwę Akademii Smorgońskiej.
 
Niedźwiedzie widzą w kolorze, co jest bardzo rzadkim zjawiskiem w świecie zwierząt. Badania wykazują też, że niedźwiedzie są krótkowidzami. Dieta niedźwiedzi składa się w dużej części z owoców, więc dla zwierząt najważniejsze jest to, żeby widzieć rzeczy, które są blisko, a widzenie barw znacząco ułatwia im dostrzeganie owoców wśród liści, a także rozpoznawanie, które z owoców są jadalne.