W skład rezerwatu przyrodniczego „Krzemionki Opatowskie” wchodzi obszar dawnego rezerwatu archeologicznego oraz otaczające go tereny leśne i poprzemysłowe o łącznej powierzchni 378,81 ha. Celem ochrony zachowanie wielu gatunków roślin rzadkich i chronionych.

Na terenie „Krzemionek” występuje 39 gatunków roślin rzadkich i chronionych, wśród których 11 gatunków podlega ochronie ścisłej, 2 gatunki są chronione częściowo, pozostałe zaś należą do gatunków roślin rzadkich. Do najciekawszych należą wawrzynek główkowy, zawilec wielkokwiatowy, goryczka krzyżowa, obuwik pospolity, lilia złotogłów, dziewięćsił bezłodygowy, ostrożeń panoński, naparstnica zwyczajna. Świat ptaków rezerwatu jest równie bogaty. Płazy i gady są reprezentowane przez kilka gatunków, w tym bardzo rzadkiego i pięknego węża – gniewosza plamistego. Obszar rezerwatu przyrodniczego „Krzemionki Opatowskie” z racji dużego obszaru i częściowego ogrodzenia jest ostoją dla znacznej liczby ssaków od największego jelenia, aż po ryjówkę aksamitna i ryjówkę malutką.

Około połowy VI tys. p.n.e. na ziemie Polski dotarły zza Karpat grupy ludności o zupełnie odmiennym od dotychczasowego sposobie gospodarowania. Nie opierał się on już na łowiectwie i zbieractwie, a na uprawie roli i hodowli zwierząt, choć te pierwsze stanowiły jeszcze długo ważny, dodatkowy sposób zdobywania pożywienia.
Odlesienia terenu pod przyszłe uprawy dokonywano przez wypalanie całej roślinności. Najstarsi rolnicy uprawiali ziemię za pomocą drewnianych motyk, ale już w środkowym neolicie wynaleziono radło, które umożliwiło uprawę większych i wyżej położonych pól. Wysiewano kilka rodzajów zbóż: pszenicę, jęczmień, proso i być może żyto. Znany był także pionowy warsztat tkacki (wykorzystywano len i wełnę).

Trasa turystyczna w Krzemionkach liczy ok. 1,5 km długości i prezentuje oryginalne wyrobiska neolitycznych kopalń, hałdy górnicze oraz zagłębienia poszybowe składające się na wyjątkowy krajobraz przemysłowy sprzed 5000 lat. Najciekawszą częścią trasy jest jej fragment poprowadzony pod ziemią.

Obecna trasa podziemna liczy prawie 500 m długości i w najgłębszym miejscu osiąga 11,5 m. Umożliwia obejrzenie zarówno świetnie zachowanych wyrobisk pradziejowych kopalń krzemienia pasiastego, jak i zapoznanie się z geologią regionu. Podziemna trasa turystyczna w Krzemionkach jest jedynym tego typu obiektem na świecie otwartym dla szerszej publiczności.

W 1991 powstała roku rekonstrukcja pradziejowej osady. Zajmuje ona powierzchnię ok. 1,5 ha. Oglądając ją można wyobrazić sobie jak ludzie epoki kamienia i wczesnej epoki brązu organizowali przestrzeń, którą zamieszkiwali.Wioska składa się z rekonstrukcji 4 domów mieszkalnych zbudowanych na podstawie dokumentacji z badań archeologicznych Otoczone są one palisadą i rowem obronnym. podobnie jak niektóre znane osady neolityczne (np. Stryczowice, Bronocice, Złota). Obok chat zorganizowane są stanowiska, na których odbywają się lekcje muzealne dla dzieci i młodzieży. Po zachodniej stronie zlokalizowana jest rekonstrukcja grobowca megalitycznego z Broniszowic.