W pobliżu Helu uformował się zespół malowniczych wydm białych i szarych objętych ochroną w granicach Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. Cała Mierzeja Helska jest niezmiernie ciekawa pod względem przyrodniczym i krajobrazowym.

W przeszłości Hel miał duże znaczenie strategiczne, stanowił bazę morską floty wojennej, z rozbudowanym systemem stanowisk obrony artyleryjskiej. Do dzisiaj zachowały się fragmenty Rejonu Umocnionego Hel, a na nadbrzeżu stoi najstarszy zachowany polski okręt - słynny "Batory".

Nazwa miejscowości wywodzi się od wyrazu hel, hyl, który w gwarach Pomorza oznacza miejsce wzniesione, odkryte dla wiatrów.

Hel wywodzi się z miasta o tej samej nazwie, które na skutek zmiany linii brzegowej zostało zatopione przez wody Zatoki Puckiej. Hel został po raz pierwszy wzmiankowany w 1198 r. jako kaszubska wieś ośrodek handlu śledziami. 

W XIII w. miejscowość stała się jednym z najważniejszych centrów handlowych regionu, rywalizującym z pobliskim Gdańskiem. Ówczesne miasto było położone około 1,5 km od dzisiejszego. Miało kościół, szpital, ratusz, dwa rynki i mały port. Jednakże w XV w. mierzeja zaczęła się zmniejszać na skutek erozji.

W 1417 r. zbudowano kościół św. Piotra, patrona rybaków. Hel doświadczył okresu wzrostu, ale później ustąpił miejsca szybciej rosnącemu miastu Gdańsk.Z czasem stare miasto strawił pożar i zostało zalane przez wody morskie.

Współczesne miasto powstało jako osada zwana wówczas Nowym Helem, do której mieszkańcy pobliskiego Starego Helu z emigrowali powodu kłopotów gospodarczych. W 1893 r., został zbudowany port rybacki. Stanowił on schronienie dla statków rybackich, stał się też popularnym celem wycieczek weekendowych dla mieszkańców Gdańska i Sopotu. W 1896 r. wsi przyznano status nadmorskiego uzdrowiska. 

Mimo zdecydowanej przewagi ludności niemieckojęzycznej traktat wersalski przyznał miejscowość odrodzonemu państwu polskiemu. Dzięki strategicznemu położeniu u wejścia do Zatoki Gdańskiej Hel stał się ważnym punktem na militarnej mapie kraju. W 1921 r. ukończono budowę linii kolejowej łączącej Gdynię z Helem, w 1922 r. do Helu dotarł pierwszy pociąg pasażerski, w 1931 r. otwarto port wojenny.

W 1936 r. utworzono Rejon Umocniony Hel obejmujący przede wszystkim tereny należące do obecnie istniejącej gminy Hel. Od 1937 wstęp na teren Helu był możliwy dla obywateli polskich za okazaniem specjalnej przepustki lub dokumentów wojskowych.

Hel bronił się do 2 października 1939 r. W czasie wojny Hel zamieszkiwało około 1000 osób.
Po 1945 r. Hel dostał status miejsca szczególnie ważnego strategicznie, co wiązało się z tym, że do Helu mogli przyjechać tylko obywatele PRL. Wjazd samochodem prywatnym możliwy był tylko za okazaniem przepustki. Obostrzenie w dostępie do Helu zniesiono dopiero ok. 1989 r., a same szlabany zniknęły dopiero w latach 90. XX w. 

Atrakcje w Helu
Fokarium jedyne w Polsce z fokami szarymi, mające na celu odtworzenie koloniii tego gatunku, część Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego.

Latarnia Morska - zabytkowy obiekt udostępniony dla turystów w miesiącach maj-wrzesień.
Muzeum Rybołówstwa - placówka ma siedzibę w poewangelickim kościele Św. Piotra i Pawła, tuż przy porcie, jest to Oddział Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku.

Muzeum Obrony Wybrzeża  - Fortyfikacje Półwyspu Helskiego to jeden z ciekawszych zespołów umocnień w Polsce, ciągnący się od Kuźnic aż po Cypel. Muzeum ma siedzibę w dwóch największych obiektach: wieży kierowania ogniem i w stanowisku artyleryjskim potężnej baterii Schleswig-Holstein.

Ulica Wiejska - deptak Helu, z ciekawymi zabytkowymi domkami.

Helska Kolejka Wąskotorowa.

Nadmorski Park Krajobrazowy - obszar chronionego krajobrazu, na jego obszarze zobaczyć można m.in. wszystkie rodzaje wybrzeża morskiego występujące w Polsce.