Stanowi prostokąt o wymiarach 213 na 178 m, oraz powierzchni 3,8 ha. Zabudowę otaczającą rynek stanowią budynki pochodzące z różnych epok historycznych. Centralną część rynku zajmuje blok śródrynkowy, składający się ze Starego Ratusza, Nowego Ratusza oraz licznych kamienic. Rynek tworzy układ urbanistyczny wraz z przyległym placem Solnym oraz placem wokół kościoła św. Elżbiety. Do rynku prowadzi 10 ulic, po 2 w każdym narożniku.

Rynek powstał w związku z lokacją Wrocławia, wedle nowszych badań już za czasów Henryka Brodatego, między 1214 a 1232. Z biegiem czasu wokół rynku powstały kamienice patrycjatu, a około połowy XIV wieku utworzyły ciągłe pierzeje i nastąpiło utrwalenie podziałów własnościowych.

W XIX w. przez rynek poprowadzono linie tramwaju, najpierw konnego, a później także elektrycznego. Tramwaje kursowały przez rynek do połowy lat 70. XX wieku, gdy przeniesiono je na Trasę W-Z.
W trakcie oblężenia Wrocławia w 1945 roku miasto zostało mocno zniszczone, ale rynek nie uległ dużym zniszczeniom. Po zakończeniu walk polskie władze w pierwszej kolejności zaczęły remontować ratusz oraz m.in. zabytkowe kościoły. Remont pozostałej zabudowy rynku zaczął się w 1953 roku i trwał do początku lat 60. W latach 1996-2000 wyremontowano nawierzchnię rynku i zlikwidowano ruch samochodowy, jak również odnowiono większość elewacji.

Blok śródrynkowy
Najważniejszym budynkiem na rynku był rozbudowywany od końca XIII w. ratusz. Rynek stanowił jedno z niewielu dozwolonych miejsc handlu detalicznego na terenie miasta, wzniesiono na nim trzy duże budynki handlowe: dom kupców (sukiennice), smatruz (w którym handlowano pieczywem oraz obuwiem) oraz Dom Płócienników mieszczący też Małą Wagę, ponadto rzędy Kramów Bogatych i Kramów Płócienników oraz Dom Wielkiej Wagi. Najstarszy w tym zespole, powstały jeszcze przed najazdem mongolskim, dom kupców (w miejscu obecnej ulicy Sukiennice) stanowił dwunawową halę o szerokości 13 m i długości około 100 m, do której z obu stron przylegało po 21 komór, nieposiadających okien i połączonych z halą jedynie drzwiami. 

Po zniesieniu przywilejów handlowych sukiennice zajmujące centrum Rynku stały się zbędne, zostały zatem w latach 1821 i 1824 rozebrane i zastąpione klasycystycznymi kamienicami. W tym samym czasie rozebrano smatruz. W 1847 rozebrano Wielką Wagę, wznosząc pomnik konny Fryderyka II autorstwa Augusta Kissa, zaś w 1859 Małą Wagę, Dom Płócienników i Urząd Chmielny, aby zrobić miejsce dla Nowego Ratusza projektu Augusta Stülera. 

W miejscu wyburzonej wartowni postawiono w 1861 pomnik Fryderyka Wilhelma III, również zaprojektowany przez Kissa. Krótko po II wojnie światowej oba pomniki usunięto.

W 1956 przed ratuszem, w miejscu po pomniku Fryderyka Wilhelma III, ustawiono przewieziony ze Lwowa pomnik Aleksandra Fredry. W 1988  zrekonstruowano usunięty krótko po wojnie pręgierz po wschodniej stronie ratusza. W jednym z budynków w bloku śródrynkowym działał Teatr Laboratorium Jerzego Grotowskiego, a dziś mieści się centrum badania jego twórczości. Wewnątrz bloku śródrynkowego wytyczone są cztery uliczki: Sukiennice, Przejście Żelaźnicze, Przejście Garncarskie oraz Zaułek Jerzego Grotowskiego.