Dalsze działania opisane w harmonogramie uzależnione są od decyzji ministerstwa w sprawie przyznania środków finansowych. Dlatego wystąpiliśmy również o wskazanie możliwej ścieżki finansowania wystawy.

 – powiedział rzecznik Muzeum Auschwitz Bartosz Bartyzel.

Dotychczasowe polska ekspozycja narodowa jest jedną z najstarszych prezentowanych w Miejscu Pamięci. Zajmuje oba piętra bloku 15 w byłym niemieckim obozie Auschwitz I. Powstała w 1985 r. i była modyfikowana po przełomie 1989 r.

Wystawa zaczyna się od wybuchu II wojny światowej. Ukazana jest kampania wrześniowa, pierwsze zbrodnie Wehrmachtu i SS na Polakach, a także przejawy ruchu oporu, m.in. oddział mjr Henryka Dobrzańskiego „Hubala”. Ukazany jest system prawny wprowadzony przez III Rzeszę na ziemiach do niej wcielonych do niej i okupowanych. Widz dowiaduje się, że represjom od pierwszych chwil poddawani byli Polacy i polscy Żydzi. Mowa jest o masowych egzekucjach dokonywanych na Żydach. Ukazane są niemieckie więzienia oraz powstające obozy i getta. Elementy, które zostały umieszczone na parterze po przełomie 1989 r., ukazują w skrótowej formie m.in. napaść Związku Sowieckiego, zsyłki Polaków na Wschód, mord na polskich oficerach, a także gehennę naszych rodaków na Wołyniu, której doznali z rąk ukraińskich nacjonalistów.

Na pierwszym piętrze ekspozycja przybliża Polskie Państwo Podziemne i udział Polaków w walkach na różnych frontach. Wspomniano m.in. o Powstaniu Warszawskim. Scharakteryzowano też różne nurty polskiego ruchu oporu – AK, jako „opartą na szerokiej bazie doraźnie skonsolidowanych ugrupowań politycznych o charakterze demokratycznym”, BCh „utworzone przez partie chłopskie”, NSZ, które „reprezentowały skrajnie nacjonalistyczne ugrupowania polityczne”, a także AL, „siłę zbrojną inspirowaną z Moskwy”.

Ekspozycję zamyka instalację byłego więźnia Auschwitz prof. Józefa Szajny. To obozowe „pasiaki” ustawione tak, że przypominają więźniów wracających z pracy. Od widza oddziela je ogrodzenie z drutu kolczastego.

Polska ekspozycja jest w złym stanie techniczny. Remontu wymagają pomieszczenia.

Bartosz Bartyzel poinformował w poniedziałek, że po zmianie ekspozycja na parterze przybliży m.in. okupację niemiecką i los Polaków w KL Auschwitz.

Na piętrze bloku znajdą się zagadnienia związane bezpośrednio z historią Ziemi Oświęcimskiej, czyli m.in. z wysiedleniami, pomocą okolicznej ludności dla więźniów i działalnością przyobozowego ruchu oporu. 

– dodał.

Stałe ekspozycje narodowe, upamiętniające ofiary niemieckiego obozu Auschwitz, powstawały z inicjatywy środowisk byłych więźniów w blokach byłego obozu Auschwitz I. Pierwszą, czechosłowacką, otwarto w 1960 r. Obecnie jest ich kilkanaście. W ostatnich kilkunastu latach znaczna ich część została gruntownie zmodernizowana. Stało się tak m.in. z rosyjską, żydowską, francuską, a także wystawami poświęconymi Żydom węgierskim, słowackim i więźniom z Czech. Powstała nowoczesna ekspozycja upamiętniająca męczeństwo Romów.