W naturze istnieje ponad 8000 rożnych rodzajów tych związków. Wszystkie łączy pewna właściwość – działają one silnie antyoksydacyjnie. Zabezpieczają organizm przed działaniem wolnych rodników tlenowych, które potęgują proces starzenia. Ponadto zabezpieczają przed działaniem fal promieniowania ultrafioletowego. Mikołaj Choroszyński w swojej książce pt. „Dieta mind. Sposób na długie życie” pisze miedzy innymi o wpływie polifenoli na funkcjonowanie mózgu.

Jakie właściwości ochronne mają związki polifenolowe?

Działają holistycznie na cały organizm. Oznacza to, że ich różnorodność nie ogranicza się do jednej reakcji. Pomagają poprawić zdrowie pod wieloma względami.

Działają przeciwzapalnie i przeciwalergicznie – stan zapalny jest procesem wielce pożądanym, ponieważ pozwala sprawnie usunąć źródło zagrożenia naszego zdrowia. Jednak jeżeli stan zapalny jest przewlekły, to sprawy nie mają się już tak dobrze. W sytuacji przewlekłego stanu zapalnego organizm zaczyna działać autoagresywnie, walcząc z własnymi komórkami. To jest podłoże wszystkich chorób autoimmunologicznych, które wyjątkowo negatywnie działają na komórki mózgowe i przyspieszają procesy starzenia się organizmu.

Polifenole hamują rozwój chorób sercowo-naczyniowych, zmniejszając zawartość lipidów (tłuszczów) we krwi. Podnoszą jednocześnie zawartość cholesterolu frakcji HDL zwanego tym „dobrym”, hamują też procesy utleniania. W przypadku układu krwionośnego, szczególnie istotne jest utlenianie się cząsteczek
LDL. Cholesterol LDL, uważany za ten „zły”, ma zdolność do łatwego utleniania się przy kontakcie z wolnymi rodnikami. Utlenione cząsteczki LDL są uważane za bezpośrednich sprawców chorób miażdżycowych, ponieważ inicjują powstawanie ognisk zapalnych w ściankach naczyń krwionośnych. Hamując procesy utleniania, polifenole zmniejszają osadzanie się blaszek miażdżycowych. Obniżają ciśnienie krwi; w badaniach szczególnie pozytywnie wypadł sok z aronii, bardzo bogaty w polifenole, szczególnie w antocyjany i flawonole.

Działanie przeciwnowotworowe polifenoli opiera się głownie na właściwościach antyoksydacyjnych
i przeciwzapalnych. Dodatkowo hamują one namnażanie się komórek nowotworowych. Nasilają proces początkujący reakcję naturalnej śmierci komórki rakowej.

Działają ochronnie na DNA oraz wspomagają naprawę już uszkodzonych cząsteczek. Polifenole zawarte w zielonej herbacie zmniejszają ryzyko wystąpienia nowotworu prostaty i piersi oraz wspomagają leczenie tych nowotworów.Wśród kobiet przestrzegających diety bogatej w antyoksydanty, a także uprawiających
aktywność fizyczną, pojawienie się raka piersi było o 75% mniejsze niż w grupie na diecie zwykłej bez aktywności fizycznej. Część leków stosowanych na przykład w leczeniu raka zawiera dokładnie te właśnie związki wyizolowane z roślin!

Działają przeciwcukrzycowo w oparciu o pozytywny wpływ  na gospodarkę węglowodanową, poprzez zmniejszenie wchłaniania cukrów prostych. Zwiększają wrażliwość komórek na insulinę, regulują jej ilość w organizmie oraz zwiększają wychwyt glukozy przez mięśnie. Ochraniają także komórki beta trzustki, które są uszkadzane w wyniku postępującej cukrzycy.

Wspierają profilaktykę chorób neurodegeneracyjnych – w dużej mierze odpowiadają za redukcję stanów zapalnych związanych z uszkodzeniami neuronów. Ponadto ograniczają ilość wolnych rodników, ochraniając tym samym przed uszkodzeniami wywołanymi cząsteczkami tlenu. Wspomagają przepływ impulsów nerwowych, dostosowując odpowiednio ścieżki przepływu. Dodatkowo ograniczają tworzenie się blaszek starczych w chorobie Alzheimera.

Jak działają polifenole?
W cząsteczkach aktywnych polifenoli znajdują się grupy hydroksylowe, charakteryzujące się tym, że mają jedno wolne wiązanie jonowe, które z przyłącza się do cząsteczki wolnorodnikowej, unieszkodliwiając ją. Przerwanie reakcji powstrzymuje całą kaskadę zdarzeń prowadzących do tworzenia się nowych reaktywnych form tlenu.

Gdzie znajdziemy związki polifenolowe?
Głównym ich źródłem są przede wszystkim naziemne części roślin, takie jak łodygi, liście, kwiaty i ich owoce! Polifenole odpowiadają za barwę owoców, tak więc bogatym ich źródłem będą wszelkiego rodzaju jagody, borówki, porzeczki, aronia, winogrona, truskawki czy wiśnie. Bogatym źródłem polifenoli są też warzywa i napoje, takie jak kawa, kakao, herbata czarna i zielona oraz czerwone wino. Znajdziemy je również w dużych ilościach w nasionach roślin strączkowych (fasola, cieciorka, groch, soczewica, soja). Są też w aromatycznych przyprawach.

Mając na uwadze, że związki polifenolowe to grupa ponad 8000 substancji pamiętajmy, aby codzienna dieta była urozmaicona. Przeciętna polska dieta dostarcza około 440 mg polifenoli na dzień, natomiast dieta śródziemnomorska dostarcza średnio od 100 do 1000 mg polifenoli na dzień.

Dieta bogata w te związki ograniczyła rozwój demencji i choroby Alzheimera wśród badanych oraz poprawiła wyniki testu na sprawność umysłową.

Natura daje nam wszystko, czego potrzebujemy aby zachować zdrowie, tylko sami musimy po to sięgnąć. Warto wyjść raz na jakiś czas na bazar po świeże warzywa i owoce. Kawałek gorzkiej czekolady też nie zaszkodzi, szczególnie przy kubku gorącej kawy. Natomiast wieczorem przed snem, warto poprawić sobie nastrój lampką czerwonego wina.