Kryzysy mogą być sygnałem ostrzegawczym, zachęceniem do zmniejszenia tempa życia, do zatrzymania się i podjęcia refleksji. Postawy, zachowania, motywacje  wymagają korekt, przepracowania, zmiany, nowego ukierunkowania, ponownego nadania sensu. Kryzys może pojawić się jako reakcja na stagnację, rutynę, przeciętność, może być zachętą i wskazówką do podjęcia dalszej pracy.

Kryzys obecny jest  w sytuacjach, które przekraczają nasze możliwości i kompetencje, gdy tracimy bliską osobę, pracę, ponosimy fiasko w planach albo zdradza nas współmałżonek. Początkowo kryzys może się nam jawić wyłącznie jak forma dezintegracji dotychczasowego życia; ale w sumie może nas doprowadzić do głębszej integracji na wyższym poziomie do gruntownej przebudowy życia i wartości.

Przez doświadczenie głębokiego kryzysu dotykamy dna, co daje nam możliwość solidnego odbicia się. Im niżej ktoś upadł, tym wyżej może się wznieść dzięki nadziei i poznaniu własnej słabości, kruchości, dzięki akceptacji siebie samego. 


Są kryzysy, przypisane różnym etapom rozwoju np. kryzys tożsamości, kryzys wieku średniego. Znany amerykański psycholog Erik Erikson (1902-1994) wyróżniał osiem stadiów życia człowieka, każdy z nich wiązał się z określonym kryzysem.

Kryzys był rozumiany jako walka wewnętrzna między wyborem określonych postaw, konieczności przystosowania się do środowiska w którym się żyje, oraz realizacji swoich potrzeb. Pozytywne efekty przepracowania kryzysu to wzmocnienie wewnętrzne i większa elastyczność w dopasowaniu się do rzeczywistości. Do trudności w rozwiązywaniu kryzysów można zaliczyć przyjmowanie sztywnej postawy zarówno wobec własnych potrzeb jak przystosowania społecznego.

We wczesnym dzieciństwie przez  umiejętne przekazywanie miłości dziecku  rodzice wyrabiają w nim postawę ufności opartej na przekonaniu, że świat jest bezpieczny, dobry i godzien zaufania. Taka postawa jest przesłanką zdrowego właściwego rozwoju. Brak doświadczenia uwagi i troski ze strony opiekunów rodzą w dziecku lęk i niepewność. Świat jawi się jako zagrażający. Dziecko z obawą  przyjmuje nowe doświadczenia np. coraz dłuższą nieobecność matki.

Kolejny etap wiąże się z przekonaniem dziecka o własnej autonomii, wiary w siebie. Ważnym w budowie takiej postawy jest zachęcanie i wspieranie dziecka w próbach samodzielnego wykonywania tego, co jest w stanie robić. Wyręczanie lub ciągła krytyka, częste okazywanie zniecierpliwienia przy jego próbach rozwiązywania problemów powoduje, że wątpi ono w swoje zdolności, obawia się wyzwań lub wstydzi się niepowodzeń. 

W kolejnym stadium dziecko próbuje swoich sił, jest ciekawe i pyta o wiele rzeczy, chętnie się uczy. Chce być takim jak dorośli. Uczy się jakie jest przeznaczenie różnych rzeczy, jaki jest związek między światem wewnętrznym a zewnętrznym i jak tą wiedzę wykorzystać do ustalania swoich celów. Jeżeli pozostawia się dziecku swobodę w zakresie podejmowania działań (oczywiście w ramach bezpieczeństwa) i zwraca się uwagę na jego pytania, to takie dziecko rozwija się w kierunku przejawiania samodzielnej inicjatywy, obserwacji, myślenia, ustanawiania i weryfikowania celów.
Dzięki gorliwej pracy dziecko osiąga poczucie kompetencji. Przy bezsensownych zakazach i wytwarzaniu u dziecka poczucia „naprzykrzania się” rodzi się w nim nadmierne poczucie winy. Krytyka i wyśmiewanie jego wysiłków rodzi w nim poczucie niższości, które może znacząco utrudniać swobodne korzystanie ze swej zręczności i inteligencji.

Okres dojrzewania  to czas kształtowania  własnej tożsamości. Człowiek wie już, że jest jedyną w swoim rodzaju osobą, z określonymi cechami, umiejętnościami i celami. Czasem gdy młody człowiek jeszcze nie czuje się gotowy by podejmować ważne decyzje, może czuć pustkę, chaos. Jest to jednak tylko jeden z etapów kształtowanie się stabilnej tożsamości. Niebezpieczeństwem tego okresu jest wytworzenie się negatywnej tożsamości – kiedy dorastająca osoba ma poczucie posiadania wielu bezwartościowych lub negatywnych cech. Tożsamość człowieka kształtuje się przez całe życie, jednak najważniejszym i przełomowym momentem w procesie jej kształtowania jest okres dorastania, szczególnie czas między 16-20 rokiem życia.

Kolejny etap to czas w którym młoda osoba poszukuje relacji, szuka kogoś z kim  może realizować swoją potrzebę bliskości i intymności, szuka kogoś komu zaufa. Niebezpieczeństwem jest izolacja rozumiana jako unikanie związków i strach przed bliskością.  

Wszystkie zdobycze z wcześniejszych etapów pomagają stworzyć dojrzałe i trwałe związki by móc wychować dzieci i pełnić role społeczne. Jeśli w tym czasie dominuje postawa zamknięcia się i wycofania się zaburza ona zdolność tworzenia dobrych relacji, pojawia się pustka, poczucie zubożenia i stagnacji.

Kolejny etap, to okres, w którym jesteśmy zainteresowani budową rodziny, wychowaniem dzieci, rozwojem relacji małżeńskich, pracą zawodową, realizacją idei, marzeń. W okresie tym zagrożeniem jest nadmierne pochłonięciem sobą i realizacją własnych celów.

Wiek dojrzały, starość to stadium, w którym możemy zbierać owoce swojego życia. Mimo zmienność losu, kruchość życia możemy doświadczać spełnienia, poczucia, że życie ma swój cel i sens. Przeciwieństwem  takiej postawy jest rozpacz, bezradności, brak sensu życia, nadmierny nasilający się lęk przed śmiercią.  Z pokonania rozpaczy, z poczucia  integralności i sensu rodzi się życiowa mądrość. W tym okresie człowiek może doświadczać poczucia  spełnienia a swoją mądrość życiową przekazywać  innym.