Pierwsze próby objęcia ochroną przyrody tego obszaru były podejmowane na początku lat dwudziestych XX w. Już w 1921 r. został opracowany projekt rezerwatu obejmującego jezioro Wigry i otaczające je lasy. 

Park został utworzony w 1989 r. jako piętnasty z kolei park narodowy w Polsce. Obecnie jest jednym z 23 parków narodowych Polski. Lasy zajmują 63% powierzchni parku, wody 19%, grunty rolnicze 15%, a tereny zurbanizowane 3%. Na obszarze Parku znajdują się 42 jeziora, naturalne zbiorniki wodne, których łączna powierzchnia wynosi ponad 28 km². Wokół parku utworzono strefę ochronną o powierzchni 11 283 ha.

W latach siedemdziesiątych jezioro Wigry włączono do międzynarodowego „Projektu Aqua”, mającego na celu inwentaryzację i objęcie ochroną najcenniejszych akwenów świata.

Najbardziej atrakcyjne turystycznie w WPN jest jezioro Wigry – o krętej linii brzegowej, urozmaicone wyspami, zatokami. Jezioro ma 2187 ha powierzchni, maksymalną głębokość 73 m i zajmuje centralną część parku. Główną rzeką parku jest Czarna Hańcza, przepływająca przez jezioro Wigry, stanowiąca znany szlak kajakowy.

W parku dominują lasy iglaste sosnowo-świerkowe. Wśród roślin rosnących w WPN aż 75  jest chronionych. Na terenie WPN występuje około 32 gatunków ryb, 12 gatunków płazów, 5 gatunków gadów, 205 gatunków ptaków oraz 46 gatunków ssaków. Obecnie na terenie parku żyje ok. 250  bobrów.

Nad brzegami jeziora Wigry znajduje się pokamedulski klasztor i kościół. Erem kamedułów należał do najbogatszych w Europie. Ufundowany został w 1667 roku przez Jana II Kazimierza Wazę z obowiązkiem dla mnichów do codziennej modlitwy o oddalenie od kraju wszystkich nieszczęść. W 1805 klasztor skasowano, a zakonnicy przenieśli się na podwarszawskie Bielany. W klasztorze w latach 1975–2010 mieścił się Dom Pracy Twórczej Ministerstwa Kultury i Sztuki. Obecnie obiekt jest własnością Kościoła. W dawnych domkach mnichów znajdują się pokoje gościnne i apartamenty, które można odpłatnie wynajmować. Na terenie klasztoru można zwiedzić apartamenty i kaplicę papieską, krypty w kościele, wieżę zegarową, wystawy oraz czytelnię Jana Pawła II, ufundowaną po jego noclegu na terenie klasztoru w 1999 r. Późnobarokowy kościół z bogatym wystrojem wnętrza jest ciągle użytkowany i cieszy się popularnością wśród nowożeńców. Odbywają się w nim również koncerty chorału gregoriańskiego.

Film ukazuje uroki zimy w Wigierskim Parku Narodowym